Wortal filozoficzny
Nakładem Wydawnictwa UMCS ukazała się książka Andrzeja Kapusty Filozofia jako terapia. Badanie nad doświadczeniem transformacji (Lublin 2025).
Książka Andrzeja Kapusty analizuje fenomen doświadczenia transformacji, czerpiąc z bogatej historii filozofii od Arystotelesa po współczesnych myślicieli. Autor włącza w obszar badań filozoficznych doświadczenia analizowane w psychologii i psychiatrii, ukazując ich inspirujący potencjał dla analizy filozoficznej.
Nakładem Wydawnictwa Springer ukazała się książka Krystyny Bieleckiej What is Misrepresentation? The Role of Epistemic Accuracy in Cognition (2025).
Jest to poprawiony i uaktualniony przekład książki Krystyny Bieleckiej Błądzę, więc myślę, o której pisaliśmy wcześniej w wortalu. Przełożyli Krystyna Bielecka i Marcin Miłkowski. Sympozjum wokół polskiego wydania książki ukazało się w „Avancie” XI / 2020.
Książka ma na celu uzasadnienie i usystematyzowanie postulatów, które powinno spełniać satysfakcjonujące filozoficzne ujęcie reprezentacji mentalnych, zgodne z praktyką zdroworozsądkową i badaniami naukowymi. Według autorki najważniejszym aspektem każdego zadowalającego ujęcia reprezentacji mentalnych jest zdolność do określenia, że dana reprezentacja jest niepoprawna, oraz do zidentyfikowania natury błędu.
Nakładem Wydawnictwa Marek Derewiecki ukazała się książka Nicolaia Hartmanna Poznanie w świetle ontologii i inne pisma (Kęty 2025). Przełożyli Leszek Kopciuch i Alicja Pietras.
Tom zawiera sześć dotąd niedostępnych w Polsce artykułów Nicolaia Hartmanna: Poza idealizmem i realizmem. Przyczynek do rozróżnienia tego, co historyczne i ponadhistoryczne w filozofii Kantowskiej (1924), Nadawanie i wypełnianie sensu (1934), Czasowość i substancjalność (1938), Filozofia przyrody a antropologia (1944), O istocie wymagań moralnych (1949) oraz Poznanie w świetle ontologii (1949).
Nakładem Wydawnictwa Naukowego Semper ukazała się książka Tomasza Szubarta Muzyka a umysł. Problem znaczenia muzycznego w świetle współczesnej kognitywnej estetyki muzyki (Warszawa 2025).
W książce Muzyka a umysł. Problem znaczenia muzycznego w świetle współczesnej kognitywnej estetyki muzyki Autor prowadzi od Pitagorasa po neuroobrazowanie, by odpowiedzieć na pytanie, czy muzyka może znaczyć. Pokazuje, co dzieje się w umyśle, gdy słuchamy muzyki i zestawia te procesy z mechanizmami rozumienia języka. Wyjaśnia, dlaczego ewolucja mogła wykształcić w nas zdolność do przypisywania emocji strukturom dźwiękowym i jak współczesne badania kognitywistyczne próbują to uchwycić. Na koniec opisuje wyzwania, przed którymi staje naturalistyczna teoria znaczenia muzycznego, zarysowuje szkic własnego rozwiązania opartego na teleosemantyce i wskazuje pytania, które wciąż czekają na odpowiedzi.
W dniach 6, 14 i 22 listopada 2025 r. odbędzie się konferencja online The PSA Around the World 2025. Organizatorami są Philosophy of Science Association oraz East European Network for Philosophy of Science.
Tematem przewodnim jest filozofia nauki w Europie Środkowej i Wschodniej. Znakomity program, wciąż można się rejestrować!
Program: https://www.philsci.org/docs/ATW_2025_Schedule.pdf
Rejestracja: https://form-renderer-app.donorperfect.io/give/psa/psaatw25
Sugerowana opłata wynosi 50 USD (możliwość zwolnienia z opłaty po kontakcie z director@philsci.org).
Nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Łódzkiego ukazała się książka Thomasa Metzingera Kultura świadomości. Duchowość, intelektualna rzetelność i kryzys planetarny (Łódź 2025). Przełożył Marcin J. Leszczyński.
Metzinger opowiada się za ustanowieniem nowego rodzaju kultury: kultury świadomości. Dlaczego? Ponieważ wychodzi z przeświadczenia, że zmierzamy ku samozagładzie, na którą składają się kryzys klimatyczny, eksploatacja dóbr naturalnych, chciwe dążenie korporacji do pomnażania zysków, wojny, populistyczna polityka, radykalizm.
Nakładem Wydawnictwa Universitas ukazała się książka Krzysztofa Sękowskiego W laboratorium filozofii języka. Metodologiczna rola intuicji w teorii odniesienia (Kraków 2025).
W dniach 27-29 maja 2026 roku w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie odbywa się 8th Scientific Understanding and Representation (SURe) annual workshop. Współorganizatorami są Daniel Kostić, Anna Martin i Marcin Miłkowski z Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (IFiS PAN). Zgłoszenia referatów przyjmowane są do 20 stycznia 2026.
Warsztaty koncentrują się na synergii między naukowym rozumieniem a naukową reprezentacją w filozofii nauki. Wydarzenie obejmie wystąpienia zaproszonych wykładowców, którymi są Magdalena Małecka i Igor Douven, a także panel dyskusyjny poświęcony książce Federiki Malfatti The Social Fabric of Understanding.
Nakładem Wydawnictwa Universitas ukazała się książka Stephena E. Toulmina Sposoby użycia argumentów (Kraków 2025). Przełożył Tomasz Zarębski.
„Sposoby użycia argumentów” Stephena E. Toulmina to książka uważana przede wszystkim za jeden z tekstów założycielskich współczesnej teorii argumentacji.
17 września 2025 zmarł John Searle, znany filozof języka i umysłu. W języku polskim ukazały się następujące książki Johna Searle’a: Umysł: krótkie wprowadzenie (Dom Wydawniczy „Rebis”, Poznań, 2010, tłum. Jan Karłowski), Czynności mowy: rozważania z filozofii języka (Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa, 1987, tłum. Bohdan Chwedeńczuk), Umysł, mózg i nauka (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1995, tłum. Jerzy Bobryk), Umysł na nowo odkryty (Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa, 1999, tłum. Tadeusz Baszniak) oraz Umysł, język, społeczeństwo: filozofia i rzeczywistość (Wydawnictwo CiS; Wydawnictwo WAB, Warszawa, 1999, tłum. Dominika Cieśla-Szymańska).
