Jürgen Habermas (1929–2026)


14 marca 2026 w wieku 96 lat zmarł Jürgen Habermas, wybitny niemiecki filozof i socjolog, przedstawiciel Szkoły Frankfurckiej.

Już w 1983 roku ukazał się wybór pism „Teoria i praktyka” w przekładzie m.in. Małgorzaty Łukasiewicz i Zdzisława Krasnodębskiego. Wczesne lata dziewięćdziesiąte przyniosły polskie wydanie rozważań o polityce, jak „Obywatelstwo a tożsamość narodowa” (1993) w przekładzie Barbary Markiewicz.

Przełomowe dzieła ukazywały się w kolejnych latach: „Racjonalność działania a racjonalność społeczna” pojawiła się po raz pierwszy w 1999 roku, a „Filozoficzny dyskurs nowoczesności” w 2000 roku. W 2002 roku ukazała się część jego magnum opus, „Teoria działania komunikacyjnego. T. 2, Przyczynek do krytyki rozumu funkcjonalnego”, a także osobne wydanie „Przyczynku do krytyki rozumu funkcjonalnego”. W 2004 roku Oficyna Naukowa wydała „Działanie komunikacyjne a detranscendentalizacja rozumu” w przekładzie Wandy Lipnik.

Wśród innych kluczowych pozycji, które ukształtowały polski dyskurs, znajdują się: „Przyszłość natury ludzkiej” (2003), „Faktyczność i obowiązywanie” (2005) oraz fundamentalne „Strukturalne przeobrażenia sfery publicznej” (2007). Późniejsze lata przyniosły przekłady takie jak „Uwzględniając Innego: studia do teorii politycznej” (2009), „Między naturalizmem a religią” (2012) oraz „Rzecz o kondycji i ustroju Europy” (2014). W 2019 roku ukazał się wybór „Teksty filozoficzno-polityczne”.

Warto również wspomnieć o rozmowach, jak „Filozofia w czasach terroru” (2008) oraz wywiad z 2026 roku „Miało być trochę lepiej…”.

XV Zjazd Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego

W dniach 21–23 września 2026 r. w Lublinie odbędzie się XV Zjazd Polskiego Towarzystwa Kognitywistycznego. Organizatorem wydarzenia jest Instytut Filozofii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

Tematem przewodnim tegorocznego spotkania jest „Making Sense of Meaning-making”. Zjazd PTK stanowi okazję do prezentacji wyników badań polskich kognitywistów oraz integracji środowiska naukowego. Do udziału zaproszeni są badacze zajmujący się m.in. filozofią umysłu, kognitywistyką, lingwistyką, badaniami nad sztuczną inteligencją oraz neuronaukami.

W ramach konferencji odbędą się również warsztaty dla młodych badaczy (Young Researchers Workshop) zaplanowane na 21 września. Termin nadsyłania abstraktów upływa 30 kwietnia 2026 r. Wydarzenie prowadzone będzie w języku polskim i angielskim.

XVI Zlot Filozoficzny

W dniach 14–16 września 2026 r. w Warszawie odbędzie się XVI Zlot Filozoficzny. Wydarzenie organizowane jest przez Ośrodek Badań Filozoficznych we współpracy z Wydziałem Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego.

Zlot Filozoficzny to ogólnopolska konferencja naukowa skierowana przede wszystkim do studentów i doktorantów filozofii oraz nauk pokrewnych. Program tegorocznej edycji obejmuje m.in. sympozjum wokół problemów filozofii psychoterapii (z udziałem dr. Jędrzeja P. Grodniewicza, dr Joanny Komorowskiej-Mach oraz dr Miry Marcinów) oraz warsztaty na temat systemu grantowego i strategii publikacyjnych, które poprowadzą dr hab. Joanna Golińska-Pilarek i dr hab. Marcin Miłkowski.

Abstrakty (500-700 słów) przyjmowane są do 16 maja 2026 za pośrednictwem formularza zgłoszeniowego dostępnego na stronie konferencji. Decyzje o przyjęciu zostaną ogłoszone do 16 czerwca. Wydarzeniu towarzyszyć będą warsztaty filozoficzne „Truth, Use-Conditions, Hyper-Intensionality: Visegrad Inspirations in the Philosophy of Language”.

Philosophica II – Words and Language

W dniach 17–18 września 2026 r. w Lublinie odbędzie się konferencja Philosophica II – Words and Language. Organizatorem wydarzenia jest Instytut Filozofii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej (UMCS).

Philosophica to cykl konferencji z zakresu filozofii analitycznej. Tematem przewodnim nadchodzącej edycji będą słowa i język, w tym zagadnienia dotyczące natury wyrażeń, znaczenia oraz szeroko rozumianego języka naturalnego. Wśród zaproszonych prelegentów są: Matti Eklund (Uppsala University), Luca Gasparri (CNRS), James Miller (Durham University) oraz Julia Zakkou (Heinrich-Heine-Universität Düsseldorf).

Organizatorzy zapraszają do nadsyłania zgłoszeń (abstraktów o długości do 400 słów) na tematy takie jak ontologia słów, indywiduacja słów, pragmatyczne cechy wyrażeń czy znaczenie w języku naturalnym (metasemantyka). Zgłoszenia w języku angielskim przyjmowane są do 1 maja 2026 r. za pośrednictwem platformy EasyChair. Więcej szczegółów na temat rejestracji i opłat konferencyjnych znajduje się na oficjalnej stronie wydarzenia.